سبک زندگی و بازار

سبک زندگی و بازار

نویسنده: دکتر محمد آزادی- عضو هیات علمی سازمان مدیریت صنعتی ایران

عقاید، رفتارها، علایق و تمایلات هر انسانی می‌تواند سبک زندگی او را نمایان سازد. سبک زندگی پدیده‌ای اجتماعی است که بر روی رفتار خرید هر کدام از ما تاثیرگذار بوده بر این اساس شناخت آن می‌تواند در انتخاب بازار هدف و سلایق آن بازار موثر باشد. در گذر زمان مهمترین چیزی که در پیرامون ما در حال تغییر است سبک زندگی افراد است. تکنولوژی، سطح تحصیلات، تعداد اعضای خانوار، شهرنشینی، صنعتی شدن روزافزون بر تغییر سبک زندگی مردم تاثیر زیادی داشته است. با تغییر سبک زندگی، بازارهای مختلف نیز ناخواسته دستخوش تغییرات شده اند. اما نکته مهم این است که نحوه و نوع تغییر سبک زندگی و تناسب بازار با آن مشکلاتی را برای صنعتگران و بازاریان بوجود می‌آورد. تغییرعمده‌ای که در سبک زندگی افراد پیش آمده را می توان به توجه به سلامتی و بهداشت مرتبط دانست. کم تحرکی و چاقی در جوامع صنعتی و خطر زیاد این مقوله مخصوصاً در سنین پایین تمایلات را به تغییر سبک زندگی افراد زیاد کرده است و هر روزه شاهد هستیم که شرکتهای مختلف با این دغدغه های جامعه دست به گریبان بوده و سعی در اصلاح و تغییر محصولات و خدمات خود می‌کنند. تا آنجایی که  بعضی از اوقات ناچار می شوند کاملاً از هویت خود عبور کرده و شرکت و فعالیتهای جدیدی را خلق کنند که اگر به آن توجه نکنند منجر به کاهش فروش و حذف از بازار خواهد شد. از سویی در جوامع مختلف شاهد آن هستیم که اقشاری همچون پزشکان دغدغه های جامعه را نسبت به این خطرات افزایش می دهند که این مورد نیز خود منجر به تحریک جامعه و تمایلات و دیدگاههای آن خواهد شد. این تغییرات در مواجهه با وزرشکاران و هنرمندان جامعه تقویت می شود چون همواره، مخصوصاً برای جوانان، این اقشار دست به ارائه سبکهای زندگی بهتر زده و همگان را تشویق به حرکت به سوی آن می کنند.

اما سوال اصلی برای ما و صنعت و بازار ما در ایران این است که چقدر در خصوص گروه بندی این سبکهای زندگی و ارائه محصولات و خدماتمان آشنایی داریم. یکی از اشتباهات تاریخی که در بازار ما انجام شده است شاید این باشد که بر اساس تحولات در غرب، بازارهای خود را به پیش برده ایم. از بازار سنتی گرفته تا بازار مدرن. به طور مثال در بازارهای سنتی ایران که هنوز هم وجود دارند کالا در دسترس و قابلیت لمس توسط مشتری را داشته که به مرور زمان و مدرن شدن آن، شیشه ی ویترین ها مانع لمس محصولات و تعاملات با مشتریان شده اند. هر مشتری که محصولی را می خواسته بایستی وارد فروشگاه بشود و کالا را تقاضا کند و …. این تغییرات در طراحی بازارها متناسب با سبک خرید و زندگی مردم نبوده برای همین به مرور از مراجعات به بازارها کاسته شده و این مراجعات فقط در زمانی رخ می داده که نیازی ضروری به محصولی باشد. یا امروزه تمایلات جامعه ایران به سمت توجه به مسائل سلامتی و کاهش وزن پیش می رود ولی حرکت کمی در خصوص تغییرات در تولیدات صفر کالری شاهد هستیم.

این خطر وجود دارد کم توجهی صنایع و شرکتهای ما به سبکهای زندگی مردم بتواند بازارهای خوبی را برای رقبای خارجی شان بوجود آورد و منجر به حذف شرکتهای قابل ملاحظه ای از بازار گردد.

1

منبع: روزنامه اقتصادی آسیا